Quyền miễn làm trước ngày thi (§15 BBiG), nghỉ ốm eAU (EFZG) và bảo vệ tuổi trẻ JArbSchG

Một quyền lợi thường bị bỏ sót khác nằm ở mục số 5 của §15 Abs. 1 BBiG: ngày làm việc liền trước ngày thi tốt nghiệp phần viết (an dem Arbeitstag, der der schriftlichen Abschlussprüfung unmittelbar vorangeht), học viên được miễn hoàn toàn nghĩa vụ đến doanh nghiệp làm việc để dành trọn thời gian nghỉ ngơi và ôn tập cuối cùng mà không bị trừ phép năm hay trừ trợ cấp đào tạo. Điều khoản này mở rộng cho cả học viên trưởng thành từ 18 tuổi trở lên chứ không còn giới hạn ở trẻ vị thành niên như giai đoạn trước đây.

Tuy nhiên, cần phân biệt rành mạch hai điểm dễ gây hiểu nhầm: thứ nhất, quyền miễn làm trọn ngày trước kỳ thi này áp dụng cụ thể cho kỳ thi tốt nghiệp viết (schriftliche Abschlussprüfung hoặc phần một của kỳ thi kết thúc hai giai đoạn theo quy chế nghề (gestreckte Abschlussprüfung Teil 1 nếu được xếp ngang hàng theo thực tiễn áp dụng luật), chứ không tự động mở rộng cho mọi bài kiểm tra miệng nhỏ lẻ hay kỳ thi giữa kỳ Zwischenprüfung trừ khi áp dụng dưới khung bảo vệ thanh thiếu niên hoặc thỏa ước riêng; thứ hai, nếu ngày liền trước kỳ thi vốn rơi vào ngày nghỉ cuối tuần theo lịch hành chính bình thường, doanh nghiệp không phải bù thêm một ngày nghỉ khác trong tuần.

Về mặt thời điểm phải đi khám để phát sinh eAU, luật chung đặt mốc tối đa từ ngày thứ tư nếu ốm kéo dài quá 3 ngày dương lịch, nhưng phần lớn hợp đồng đào tạo nghề trong các ngành có lịch ca kíp như đầu bếp, nhà hàng khách sạn hoặc xây dựng quy định chặt hơn rằng nhân viên phải có chứng nhận bác sĩ ngay từ ngày nghỉ ốm đầu tiên (ab dem ersten Krankheitstag). Do đó, nguyên tắc an toàn tuyệt đối là đọc kỹ nội quy hợp đồng của doanh nghiệp trước khi ốm và gọi điện đúng theo quy trình phòng nhân sự đã dặn, đặc biệt lưu ý thông báo cả với trường Berufsschule nếu ngày ốm rơi vào ngày đi học.

Về quyền lợi tài chính khi ốm, §3 EFZG quy định điều kiện chờ (Wartezeit): sau khi hợp đồng đào tạo đã tồn tại liên tục đủ 4 tuần đầu tiên, nếu Azubi bị ốm ngoài ý muốn mà không có lỗi cố ý của bản thân, doanh nghiệp tiếp tục trả nguyên mức trợ cấp đào tạo hàng tháng tối đa trong 6 tuần (42 ngày) cho cùng một bệnh lý. Trường hợp không may bị ốm ngay trong 4 tuần đầu tiên mới nhập học, doanh nghiệp chưa có nghĩa vụ trả theo §3 EFZG mà người học liên hệ trực tiếp quỹ bảo hiểm y tế công của mình để làm thủ tục xét hưởng tiền ốm đau (Krankengeld) theo quy định bảo hiểm xã hội Đức; đồng thời chú ý thời gian thử việc (Probezeit 1–4 tháng) cần giữ giao tiếp minh bạch với Ausbilder.

Khác biệt rõ rệt nhất nằm ở khung thời gian nghỉ ngơi và giờ làm việc trong ngành dịch vụ và chế biến. Trong khi học viên trên 18 tuổi tuân theo Luật Thời giờ làm việc chuẩn (Arbeitszeitgesetz – ArbZG) cho phép chia ca linh hoạt ở nhà hàng khách sạn hoặc làm tối theo lịch hợp pháp, thì học viên dưới 18 tuổi chỉ được làm trong khung từ 6 giờ sáng đến 20 giờ tối. Một số ngành đặc thù được luật liệt kê ngoại lệ có giới hạn như tiệm bánh (từ 5 giờ sáng với người trên 16 tuổi) hay ngành khách sạn – ẩm thực (đến 22 giờ tối với người trên 16 tuổi), kèm theo quy định nghỉ bù ngày trong tuần nếu có làm thứ Bảy hoặc Chủ nhật hợp lệ, đồng thời thời gian nghỉ giữa giờ bắt buộc dài hơn (tối thiểu 60 phút nếu làm trên 6 giờ/ngày).

Một yêu cầu hành chính bắt buộc khác dưới JArbSchG là chứng nhận khám sức khỏe nhập nghề (Erstuntersuchung theo §32 JArbSchG) phải hoàn tất trước khi doanh nghiệp tiếp nhận thiếu niên vào đào tạo, và phải khám lại lần đầu (Erste Nachuntersuchung) trước khi tròn một năm nếu lúc đó học viên vẫn dưới 18 tuổi. Bất kỳ sai sót nào về thiếu giấy khám hoặc xếp giờ làm quá quy chuẩn JArbSchG đều đặt doanh nghiệp vào rủi ro bị thanh tra lao động xử phạt rất nặng.

Nếu trao đổi nội bộ với Ausbilder chưa giải quyết được vấn đề có hệ thống (ví dụ nhiều tháng liên tiếp không được tính giờ học trường nghề vào quỹ giờ tuần hoặc bị ép đi làm ngày trước kỳ thi viết), pháp luật Đức trao quyền giám sát rất mạnh cho các tổ chức công chuyên trách tại chỗ: bộ phận tư vấn đào tạo (Ausbildungsberatung) của phòng Công nghiệp và Thương mại IHK hoặc phòng Thủ công mỹ nghệ HWK nơi đăng ký hợp đồng, cùng đại diện thanh niên và học viên trong doanh nghiệp (Jugend- und Auszubildendenvertretung – JAV) hoặc công đoàn ngành nghề.

Tại Việt Nam, vai trò của DMF Vietnam là trang bị trước cho học viên vốn từ vựng pháp lý lao động cơ bản, thói quen kiểm tra hợp đồng minh bạch và kỹ năng ứng xử công sở Đức trước ngày xuất cảnh. Chúng tôi nêu rõ giới hạn trách nhiệm: DMF không cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp hay đại diện tranh tụng tại tòa án lao động Đức; mọi tranh chấp pháp lý cụ thể tại Đức cần thông qua cố vấn của IHK/HWK, công đoàn hoặc luật sư lao động được cấp phép hành nghề tại Đức.