Trợ cấp tốt nghiệp STIBET, giới hạn nhận hỗ trợ §8 BAföG và chuyển lỗ chi phí học tập §10d EStG

Theo §8 Abs. 1 và Abs. 2 BAföG, đối tượng được hưởng chế độ trợ cấp học tập này chủ yếu là công dân Đức, công dân khối EU/EEA có gắn kết lao động hoặc cư trú vĩnh viễn (Daueraufenthalt), người tị nạn được công nhận, người mang thẻ định cư vĩnh viễn Niederlassungserlaubnis, hoặc người nước ngoài diện phụ thuộc gia đình của công dân Đức/chủ thẻ định cư. Người đang lưu trú thuần túy với mục đích học đại học theo §16b AufenthG không nằm trong danh sách đủ điều kiện này.

Một ngoại lệ rất hẹp tại §8 Abs. 3 BAföG chỉ mở ra cho người nước ngoài tự thân sinh sống và làm việc hợp pháp có thu nhập đủ nuôi sống bản thân tại Đức tổng cộng tối thiểu 5 năm trước khi bắt đầu khóa học được hỗ trợ (hoặc bố mẹ sinh sống và làm việc đóng thuế hợp pháp tại Đức tối thiểu 3 năm trong 6 năm liền kề trước đó). Sinh viên Việt Nam mới sang trực tiếp qua đường du học rõ ràng không đáp ứng mốc thâm niên cư trú lao động này.

Ngoài ra, xin nhầm các khoản trợ cấp xã hội công cộng không thuộc diện đóng góp bảo hiểm (như Bürgergeld theo SGB II) khi đang giữ thẻ §16b có thể trực tiếp phá vỡ điều kiện "tự bảo đảm sinh kế" (Lebensunterhaltssicherung) và gây bất lợi nghiêm trọng khi bạn đi gia hạn giấy phép cư trú tại Ausländerbehörde.

Trong khuôn khổ STIBET I (dành cho đại học tổng hợp và HAW/FH), hai hạng mục sinh viên Việt Nam thường tiếp cận thành công nhất là Studienabschlussbeihilfe (học bổng hỗ trợ 3 đến 6 tháng cuối để tập trung hoàn thành khóa luận Bachelor hoặc Master khi gặp khó khăn tài chính tạm thời mà vẫn đạt tiến độ tốt) và Engagementstipendium (học bổng ghi nhận sinh viên quốc tế tích cực hỗ trợ tân sinh viên, hướng dẫn khóa học định hướng hoặc hoạt động tình nguyện trong khuôn viên trường).

Mức hỗ trợ của STIBET không cố định đồng loạt trên toàn nước Đức mà do từng trường quyết định theo quỹ phân bổ hàng năm, phổ biến dao động từ khoảng 250 EUR đến dưới mức chuẩn BAföG mỗi tháng trong vài tháng ngắn hạn. Khoản tiền này giúp giảm áp lực phải đi làm thêm quá giờ ngay đúng học kỳ viết khóa luận tốt nghiệp.

Song song với STIBET, sinh viên xuất sắc ở tất cả các quốc tịch đều có quyền nộp đơn Deutschlandstipendium (300 EUR mỗi tháng, xét trên thành tích học tập và hoạt động xã hội, do ngân sách nhà nước và doanh nghiệp đối tác đồng tài trợ) hoặc quỹ cho vay không lãi suất ngắn hạn từ hội sinh viên Studierendenwerk (Darlehenskasse) dành cho sinh viên ở kỳ cuối sắp ra trường.

Với bậc Erststudium (học Cử nhân đầu tiên ngay sau phổ thông), tòa án Hiến pháp Liên bang Đức đã xác nhận tính hợp hiến của quy định phân loại chi phí học tập vào nhóm chi phí đặc biệt (Sonderausgaben) có trần tối đa 6.000 EUR mỗi năm và chỉ khấu trừ được trong chính năm phát sinh thu nhập chịu thuế; nghĩa là nếu trong năm học đó bạn hầu như không đóng thuế thu nhập (thu nhập dưới ngưỡng miễn thuế Grundfreibetrag), chi phí học tập ở bậc Cử nhân đầu tiên thường không được chuyển dồn sang tương lai.

Ngược lại, nếu bạn đã tốt nghiệp một bằng Cử nhân hợp pháp (kể cả bằng Cử nhân được công nhận học tại Việt Nam hoặc học tại Đức) hoặc hoàn thành một nghề đào tạo kép rồi mới học tiếp Thạc sĩ hay văn bằng hai (Zweitstudium), toàn bộ chi phí liên quan trực tiếp đến việc học đó thường được xem là chi phí phục vụ nghề nghiệp tương lai (vorweggenommene Werbungskosten theo §9 EStG).

Nếu trong những năm học Thạc sĩ bạn không có hoặc có ít thu nhập chịu thuế, khoản Werbungskosten cao hơn thu nhập tạo ra một số dư âm (Verlust). Theo cơ chế Verlustvortrag tại §10d Abs. 2 và Abs. 4 EStG, nếu bạn nộp tờ khai ghi nhận lỗ hàng năm cho cơ quan thuế Finanzamt (Erklärung zur Feststellung des verbleibenden Verlustvortrags), khoản lỗ lũy kế này sẽ được cơ quan thuế xác nhận bằng thông báo riêng và tự động bù trừ giảm thu nhập chịu thuế ngay trong năm đầu tiên bạn đi làm kỹ sư hoặc chuyên gia tại Đức sau khi ra trường.

Chính vì tính kỹ thuật cao của từng tờ khai, tại CHLB Đức chỉ những đối tượng được cấp phép hành nghề theo Luật Tư vấn thuế (Steuerberatungsgesetz – StBerG) như Steuerberater, hội hỗ trợ người làm công ăn lương Lohnsteuerhilfeverein (trong giới hạn cho phép của §4 Nr. 11 StBerG) hoặc luật sư chuyên ngành mới có quyền tư vấn thuế cá biệt và lập tờ khai thay cho người nộp thuế có thu phí.

Do đó, toàn bộ thông tin về §10d EStG, §8 BAföG và STIBET do DMF Vietnam biên soạn từ cơ sở A11 KDC Quang Vinh, phường Trấn Biên (Biên Hòa), Đồng Nai và trên hệ thống bài viết trực tuyến chỉ mang tính định hướng nhận thức tài chính và phân biệt đúng thuật ngữ pháp lý trước khi du học. Chúng tôi không hành nghề tư vấn thuế StBerG, không nhận dịch vụ hoàn thuế tại Đức và không đại diện pháp lý theo luật RDG.

Trong giai đoạn trước khi lên đường, giá trị thiết thực nhất mà DMF Vietnam đồng hành cùng bạn là xây dựng dự toán sinh hoạt sát thực tế bang sắp đến, tránh tin vào quảng cáo sai lệch kiểu "sang Đức học miễn phí sẽ có nhà nước nuôi qua BAföG", đồng thời hướng dẫn cách lưu giữ chứng từ học tập ngăn nắp ngay từ ngày đầu đặt chân sang Đức.