Cộng 50% thời gian du học theo §9b AufenthG để lên Daueraufenthalt-EU & chuyển tiếp sang nước EU khác

Trong hệ thống Luật Cư trú Đức còn tồn tại một loại giấy phép định cư vô thời hạn hạng chuẩn châu Âu mang tên Erlaubnis zum Daueraufenthalt – EU (cấp theo §9a AufenthG dựa trên Chỉ thị 2003/109/EC của Liên minh Châu Âu). Khác với §18c, mốc thời gian gốc của §9a là 5 năm (60 tháng) cư trú hợp pháp liên tục trên lãnh thổ Liên bang. Điểm vàng ít người tận dụng triệt để nằm ngay ở điều khoản kế tiếp — §9b Abs. 1 Nr. 4 AufenthG: khi tính đủ 5 năm cho §9a, toàn bộ thời gian bạn từng giữ thẻ hợp pháp để học đại học (§16b) hoặc đào tạo nghề (§16a) sẽ được TÍNH MỘT NỬA (50%, tức zur Hälfte angerechnet)!

Hãy thử làm một phép tính đơn giản cho sinh viên sang Đức học 1 năm Studienkolleg và 3 năm Cử nhân (tổng 4 năm giữ thẻ §16b) hoặc 2 năm Master cộng 2 năm thực hành: 4 năm du học nhân với hệ số 50% theo §9b quy đổi ngay thành 24 tháng (2 năm) thâm niên tích lũy cho §9a. Điều đó có nghĩa là sau khi tốt nghiệp, bạn chỉ cần thêm khoảng 36 tháng (3 năm) giữ các thẻ chuyển tiếp tìm việc §20 và làm việc §18b là chạm mốc 5 năm chuẩn của Daueraufenthalt-EU — thậm chí nếu trước đó từng có quãng thời gian học tiếng/đại học dài hơn thì thời gian cộng thêm còn lớn hơn nữa.

Ngược lại, tại điều khoản §9a Abs. 2 AufenthG (được cụ thể hóa theo chuẩn Chỉ thị Châu Âu), luật không ghi cứng mốc 60 tháng đóng quỹ hưu trí như một điều kiện tách biệt, bởi nhiều năm sinh viên học tập thuộc diện được cộng 50% theo §9b vốn không thể phát sinh 60 tháng đóng hưu trí. Thay vào đó, §9a Abs. 2 Nr. 2 đòi hỏi người nộp đơn chứng minh có thu nhập cố định và đều đặn (feste und regelmäßige Einkünfte) đủ nuôi sống bản thân cùng gia đình phụ thuộc không cần trợ cấp công, đi kèm điều kiện bảo đảm dự phòng tuổi già (angemessene Altersvorsorge) và không đang trong hợp đồng thử việc Probezeit mong manh.

Bên cạnh đó, bạn vẫn cần chứng minh trình độ tiếng Đức tối thiểu B1, kiến thức cơ bản về trật tự pháp luật – xã hội Đức (khóa Leben in Deutschland / định hướng, thường được miễn nếu đã có bằng tốt nghiệp trường phổ thông, nghề hoặc đại học tại Đức), không có tiền án hình sự nghiêm trọng và có chỗ ở đủ tiêu chuẩn cho bản thân cùng người phụ thuộc.

Trong khi đó, điều khoản §51 Abs. 9 AufenthG bảo vệ chủ thẻ §9a Daueraufenthalt-EU với biên độ rộng gấp nhiều lần: thẻ §9a chỉ hết hiệu lực nếu bạn ở bên ngoài lãnh thổ toàn khối Liên minh Châu Âu (EU) liên tục quá 12 tháng, và thậm chí tăng lên tới 24 tháng liên tục ngoài EU nếu trước đó bạn từng sở hữu Thẻ Xanh EU (hoặc là thành viên gia đình đi cùng người từng giữ Thẻ Xanh EU đó). Đặc biệt hơn, nếu bạn chuyển sang sinh sống và làm việc tại một quốc gia thành viên EU khác (như Hà Lan, Pháp, Áo, Tây Ban Nha), bạn có thể ở tại nước EU đó lên đến 6 năm liên tiếp trước khi thẻ định cư tại Đức mới hết hiệu lực (trừ phi bạn xin thẻ Daueraufenthalt-EU mới tại quốc gia kia).

Về quyền chuyển tiếp sang nước EU khác (Weiterwanderungsrecht theo Điều 14–23 Chỉ thị EU 2003/109/EC), thẻ §9a KHÔNG phải visa du lịch không giới hạn mà là vé thông hành ưu tiên: thay vì phải bay về Đại sứ quán tại Việt Nam xếp hàng xin thị thực quốc gia mới từ đầu, bạn có thể trực tiếp di chuyển sang nước thành viên EU thứ hai và nộp đơn xin giấy phép cư trú dài hạn tại sở di trú nước sở tại dựa trên hợp đồng lao động, tự kinh doanh hoặc chương trình học tại đó. Lưu ý cực kỳ quan trọng: Đan Mạch và Ireland không tham gia Chỉ thị 2003/109/EC nên không áp dụng cơ chế chuyển tiếp trực tiếp này, và từng nước EU còn lại vẫn có quyền xét điều kiện lao động hoặc ngôn ngữ địa phương theo luật quốc gia họ.

Chiến lược tối ưu nhất dành cho cựu du học sinh giỏi tại Đức là đi theo hai nấc nối tiếp nhau. Nấc 1: Ngay khi đi làm được 21 tháng với Thẻ Xanh EU (kèm B1) hoặc 24 tháng với thẻ §18a/§18b sau tốt nghiệp đại học/nghề Đức, bạn nộp đơn lấy ngay Niederlassungserlaubnis §18c để thoát khỏi ràng buộc hợp đồng với một doanh nghiệp duy nhất và an toàn trước biến động thị trường lao động. Nấc 2: Vài năm sau (hoặc ngay khi cộng 50% số năm du học §9b + số năm đi làm chạm đủ 60 tháng và hội đủ tài chính – bảo hiểm), bạn nộp tiếp đơn xin cấp thêm Erlaubnis zum Daueraufenthalt – EU §9a (có thể ghi kết hợp quyền trên thẻ mới hoặc giữ hai căn cứ song song theo hướng dẫn Sở Ngoại kiều).

Tại Việt Nam, ngay từ khâu tư vấn bước đầu cho lộ trình Thạc sĩ hoặc lao động chuyên môn §18b ở cơ sở duy nhất tại Biên Hòa (Đồng Nai), DMF Vietnam luôn giúp học viên và gia đình nhìn trọn bức tranh 5–7 năm thay vì chỉ nhìn tới ngày nhận visa bay — hoàn toàn không thay thế cơ quan ngoại kiều Đức và không hành nghề luật sư đại diện theo Luật RDG Đức.