Thẻ xanh Châu Âu (EU Blue Card §18g AufenthG) khác gì thị thực §18b và quy trình bù chênh lệch văn bằng (Defizitbescheid) diễn ra thế nào?

1. Thị thực lao động đại học (§18b) và Thẻ xanh Châu Âu (EU Blue Card §18g) khác nhau ở những điểm nào?

Khi một kỹ sư cơ khí, kỹ sư điện, cử nhân kinh tế hoặc chuyên gia phần mềm tại Việt Nam nhận được lời mời làm việc (Arbeitsvertrag) từ doanh nghiệp Đức, câu hỏi đầu tiên là hồ sơ nên nộp theo §18b hay §18g AufenthG. Điểm phân ranh quan trọng nhất nằm ở mức lương gộp hàng năm (Bruttojahresgehalt) ghi trong hợp đồng lao động và nhóm mã nghề (ISCO-08) của vị trí tuyển dụng.

Nếu mức lương trong hợp đồng đạt hoặc vượt ngưỡng lương Thẻ xanh do Bộ Nội vụ Liên bang Đức (BMI) công bố cho năm nộp hồ sơ (với mức ngưỡng ưu đãi thấp hơn dành cho nhóm ngành thiếu hụt Engpassberufe như kỹ sư, CNTT, bác sĩ và người mới tốt nghiệp đại học không quá 3 năm), ứng viên đủ điều kiện xét cấp Thẻ xanh Châu Âu (§18g). Đáng chú ý, Luật nhập cư lao động có tay nghề sửa đổi cũng mở ra nhánh Thẻ xanh §18g(2) cho chuyên gia CNTT dù chưa có bằng đại học chính quy nhưng chứng minh được tối thiểu 3 năm kinh nghiệm chuyên môn tương đương đại học trong 7 năm gần nhất và có hợp đồng đạt ngưỡng lương quy định.

Ngược lại, nếu mức lương khởi điểm hoàn toàn hợp pháp theo khung lương thỏa ước tập thể hoặc mặt bằng địa phương tại Đức nhưng chưa chạm ngưỡng của Thẻ xanh, ứng viên sẽ nộp hồ sơ theo diện Lao động có trình độ đại học (§18b AufenthG). Khi làm việc tại Đức và được tăng lương đạt ngưỡng ở các năm tiếp theo, người giữ thị thực §18b hoàn toàn có thể nộp đơn chuyển đổi sang Thẻ xanh §18g ngay tại Sở Ngoại kiều (Ausländerbehörde).

• Ngưỡng lương Thẻ xanh Châu Âu (§18g) được điều chỉnh định kỳ vào ngày 01/01 hàng năm theo mức trần bảo hiểm hưu trí Liên bang Đức.
• Người giữ Thẻ xanh Châu Âu có thể xin định cư vĩnh viễn (Niederlassungserlaubnis) sau 27 tháng đóng bảo hiểm hưu trí (với tiếng Đức A1) hoặc rút ngắn xuống 21 tháng nếu đạt chứng chỉ tiếng Đức B1.
• Vợ/chồng đoàn tụ gia đình theo người giữ Thẻ xanh Châu Âu được miễn yêu cầu chứng chỉ tiếng Đức A1 đầu vào và được phép đi làm tại Đức.

2. Khi nhận Thông báo chênh lệch văn bằng (Defizitbescheid), quy trình bù đắp tại Đức theo §16d diễn ra như thế nào?

Khi bạn nộp bộ hồ sơ dịch thuật công chứng bảng điểm, khung chương trình đào tạo (Curriculum) và giấy xác nhận kinh nghiệm làm việc sang cơ quan công nhận văn bằng tại một bang của Đức, chuyên viên thẩm định sẽ so sánh tổng số giờ học lý thuyết và số giờ thực hành lâm sàng của bạn với Luật đào tạo nghề tương ứng của Đức (ví dụ Pflegeberufegesetz đối với ngành Điều dưỡng). Nếu phát hiện thiếu số giờ ở một số học phần (chẳng hạn chăm sóc người cao tuổi dài hạn hoặc điều dưỡng tâm thần), cơ quan Đức sẽ ban hành văn bản gọi là Defizitbescheid (hay Zwischenbescheid) — xác nhận văn bằng của bạn được công nhận một phần và nêu rõ những nội dung cần bù đắp.

Với văn bản Defizitbescheid này, ứng viên đã có chứng chỉ tiếng Đức (thường là B1 hoặc B2 tùy yêu cầu của bang và cơ sở tiếp nhận) cùng hợp đồng tiếp nhận đào tạo/làm việc tại bệnh viện hoặc viện dưỡng lão Đức sẽ xin thị thực theo §16d AufenthG. Khi sang Đức, ứng viên lựa chọn 1 trong 2 phương thức: (1) Tham gia Khóa học thích ứng (Anpassungslehrgang) kết hợp thực hành có hướng dẫn tại cơ sở y tế, hoặc (2) Ôn tập và đăng ký Thi sát hạch kiến thức chuyên môn (Kenntnisprüfung). Ngay sau khi vượt qua kỳ đánh giá và nhận giấy phép sử dụng chức danh nghề nghiệp (Urkunde zur Führung der Berufsbezeichnung), người lao động được chuyển đổi giấy phép cư trú sang diện lao động lành nghề chính thức.

3. Làm sao biết ngành của mình cần thẩm định Anabin/ZAB hay phải làm thủ tục Anerkennung cấp bang?

Rất nhiều ứng viên nhầm lẫn giữa Chứng nhận đánh giá văn bằng đại học của ZAB (Zeugnisbewertung für ausländische Hochschulqualifikationen) và Quyết định công nhận chứng chỉ hành nghề (Anerkennungsbescheid). Với nhóm nghề không điều kiện (nicht-reglementierte Berufe) như Kỹ sư cơ khí, Kỹ sư điện, Lập trình viên, Chuyên viên phân tích dữ liệu, nếu trường đại học Việt Nam mang trạng thái H+ và văn bằng cụ thể đã được đánh giá "entspricht / gleichwertig" trên cổng Anabin, ứng viên có thể in trực tiếp trích lục Anabin để nộp hồ sơ thị thực §18b/§18g (hoặc xin Zeugnisbewertung tại ZAB nếu văn bằng chưa hiển thị rõ).

Ngược lại, với các ngành liên quan trực tiếp đến sức khỏe, an toàn tính mạng và pháp luật (reglementierte Berufe), trích lục Anabin chưa đủ để hành nghề. Hồ sơ bắt buộc phải gửi tới cơ quan có thẩm quyền tại đúng bang nơi ứng viên sẽ làm việc (tra cứu trên cổng Anerkennung in Deutschland) để nhận quyết định công nhận hoàn toàn hoặc thông báo Defizitbescheid.