1. Vì sao người lao động và du học sinh Việt Nam mới sang Đức đi làm (hoặc bắt đầu hợp đồng vào giữa năm) thường nhận được khoản tiền hoàn thuế (Steuererstattung) rất lớn?
Rất nhiều học viên nghề năm thứ 2–3, sinh viên đi làm thêm (Werkstudent) và kỹ sư, điều dưỡng viên mới sang Đức làm việc nhìn vào phiếu lương hàng tháng (Lohnabrechnung) thấy bị trừ một khoản Thuế thu nhập tiền lương (Lohnsteuer) từ vài chục đến hàng trăm Euro mỗi tháng và nghĩ rằng "số tiền đó đã nộp cho nhà nước là mất hẳn". Thực chất, khoản Lohnsteuer mà phòng kế toán công ty trích từ lương Brutto của bạn hàng tháng chỉ là khoản thuế tạm thu ước tính! Hệ thống thuế thu nhập cá nhân tại Cộng hòa Liên bang Đức (theo §32a Einkommensteuergesetz — EStG) luôn tính nghĩa vụ thuế thực tế dựa trên tổng thu nhập chịu thuế của cả một năm dương lịch trọn vẹn (từ ngày 01/01 đến ngày 31/12).
Mấu chốt nằm ở chỗ: mọi cá nhân cư trú và nộp thuế tại Đức đều được hưởng một Hạn mức thu nhập miễn thuế cơ bản hàng năm nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu (Grundfreibetrag — được chính phủ Đức điều chỉnh tăng định kỳ hàng năm theo lạm phát, vượt mức trên 11.600 – 11.784+ EUR/năm cho người độc thân). Khi bạn bắt đầu đi làm tại Đức vào tháng 9 hoặc tháng 10 (tức chỉ làm việc và nhận lương 3 đến 4 tháng trong năm dương lịch đầu tiên đó), phần mềm kế toán của công ty trong tháng 10 vẫn tự động nhân mức lương tháng 10 của bạn lên 12 lần để áp biểu thuế lũy tiến và khấu trừ Lohnsteuer. Thế nhưng khi cộng tổng thu nhập thực tế của cả năm từ tháng 1 đến tháng 12, tổng lương của 3–4 tháng đó hoàn toàn nằm dưới (hoặc chỉ nhỉnh hơn chút ít) ngưỡng miễn thuế Grundfreibetrag! Kết quả là khi bạn nộp tờ khai quyết toán thuế năm (Steuererklärung) lên Sở Thuế địa phương (Finanzamt), cơ quan thuế sẽ hoàn trả lại (Steuererstattung) gần như 100% số tiền thuế Lohnsteuer mà bạn đã bị tạm thu trong những tháng cuối năm đó thẳng vào tài khoản ngân hàng Girokonto của bạn.
Tương tự, đối với sinh viên đại học đi làm trong kỳ nghỉ hè/nghỉ đông hoặc người lao động từng bị rơi nhầm vào Bậc thuế số 6 (Steuerklasse VI) trong tháng đầu tiên do chưa kịp nộp mã số thuế cá nhân (Steuer-ID) cho bộ phận nhân sự, việc làm tờ khai quyết toán thuế sau khi kết thúc năm dương lịch là con đường chính thống duy nhất để lấy lại đầy đủ số tiền thuế đã bị khấu trừ thừa.
- Phân biệt Thuế thu nhập (Lohnsteuer — được hoàn lại khi khai thuế) và Bảo hiểm xã hội (Sozialversicherungsbeiträge — không hoàn qua tờ khai thuế): Tiền đóng quỹ Y tế, Hưu trí, Thất nghiệp và Chăm sóc dài hạn là phí bảo hiểm an sinh xã hội (nhưng phần đóng bảo hiểm này lại được dùng để giảm trừ thu nhập chịu thuế dưới mục Vorsorgeaufwendungen!).
- Thời điểm nhận Phiếu tổng kết lương – thuế năm (Elektronische Lohnsteuerbescheinigung): Vào khoảng tháng 1 hoặc chậm nhất cuối tháng 2 của năm tiếp theo, doanh nghiệp bắt buộc phải cấp cho bạn tờ Lohnsteuerbescheinigung tổng kết toàn bộ lương Brutto (dòng số 3), thuế Lohnsteuer đã tạm nộp (dòng số 4) và các khoản bảo hiểm xã hội đã trích trong năm cũ.
- Thời hạn nộp tờ khai hoàn thuế tự nguyện (Antragsveranlagung theo §46 EStG): Nếu bạn thuộc diện độc thân hưởng lương Bậc thuế I (Steuerklasse I) không bắt buộc phải khai thuế, bạn có quyền nộp tờ khai hoàn thuế tự nguyện truy lĩnh cho tối đa 4 năm dương lịch gần nhất (ví dụ: đến hết ngày 31/12/2026 vẫn nộp được tờ khai của năm 2022).



