1. Khi nào vợ hoặc chồng sang Đức theo diện đoàn tụ (§30 AufenthG) được miễn chứng chỉ tiếng Đức A1 và quyền đi làm sau khi nhập cảnh được quy định ra sao?
Một trong những hiểu lầm gây trì hoãn kế hoạch của nhiều gia đình kỹ sư và nhân sự lành nghề nhất là tin rằng mọi hồ sơ đoàn tụ vợ/chồng sang Đức đều bắt buộc người phối ngẫu phải thi đỗ chứng chỉ Start Deutsch 1 (bậc A1) trước ngày nộp đơn tại VFS Global / Đại sứ quán. Quy tắc đòi hỏi A1 trước khi nhập cảnh thực chất là quy định chung áp dụng cho người đoàn tụ với công dân Đức, thường trú nhân thông thường hoặc một số diện cư trú khác; ngược lại, pháp luật Đức dành cơ chế ưu tiên đặc biệt nhằm thu hút nhân tài quốc tế.
Cụ thể, căn cứ Điều 30 Khoản 1 Câu 3 Luật Cư trú Đức (§30 Abs. 1 Satz 3 AufenthG), người vợ hoặc chồng xin thị thực đoàn tụ (cả trường hợp nộp hồ sơ bay cùng lúc — Zeitgleiche Antragstellung lẫn trường hợp nộp nối tiếp sau khi người lao động chính đã sang Đức ổn định) ĐƯỢC MIỄN HOÀN TOÀN nghĩa vụ chứng minh tiếng Đức A1 nếu người lao động chính nắm giữ giấy phép cư trú thuộc các diện: Thẻ xanh Châu Âu (§18g AufenthG), Nhân lực lành nghề qua đào tạo nghề (§18a AufenthG), Nhân lực lành nghề có bằng đại học (§18b AufenthG), Nhà nghiên cứu (§18d AufenthG) cũng như diện Kinh nghiệm thực tế (§19c Abs. 2 kết hợp §6 BeschV, với điều kiện hôn nhân đã xác lập hợp pháp trước khi người lao động chính rời Việt Nam sang Đức). Đối với con ruột chưa thành niên độc thân dưới 16 tuổi đi theo cha mẹ (§32 AufenthG), pháp luật cũng không yêu cầu bất kỳ chứng chỉ tiếng Đức nào (riêng trẻ từ 16 đến dưới 18 tuổi nếu KHÔNG bay sang cùng lúc với cha mẹ mà đi đoàn tụ muộn một mình sau đó mới bị xét điều kiện tiếng Đức C1 rất gắt gao — vì vậy gia đình có con ở lứa tuổi 14–15 cần đặc biệt lưu tâm thu xếp đi sớm!).
Về quyền tiếp cận thị trường lao động, theo Điều 27 Khoản 5 Luật Cư trú (§27 Abs. 5 AufenthG), ngay trên nhãn thị thực đoàn tụ và thẻ cư trú điện tử (eAT) của người vợ/chồng sẽ in dòng chữ cho phép hành nghề không hạn chế (Erwerbstätigkeit gestattet). Điều này có nghĩa là người đi theo được quyền xin việc toàn thời gian (Vollzeit), bán thời gian (Teilzeit), làm công việc phụ Minijob hoặc tự kinh doanh ở bất kỳ lĩnh vực không quản lý nhà nước nào mà không cần xin phép Cơ quan Lao động Liên bang (BA). Tuy được miễn bằng A1 trên giấy tờ xin visa, kinh nghiệm thực tế cho thấy vợ/chồng ở Việt Nam vẫn nên chủ động trang bị khóa nền tảng A1–A2 trước ngày bay để tự tin đi khám nhi khoa cho con, họp phụ huynh ở nhà trẻ (Kita / Grundschule) và hòa nhập công việc nhanh gấp nhiều lần.
